De markt bepaalt bij wie elektriciteit wordt gekocht. Vervolgens controleert de systeembeheerder of het daaruit voortkomende productie- en verbruiksprogramma veilig kan worden uitgevoerd. Als een leiding onvoldoende capaciteit heeft of de geplande bedrijfsvoering geen aanvaardbare spanning waarborgt, moet dat programma worden aangepast.
Dergelijke omstandigheden heten technische beperkingen. Om ze op te lossen kan de beheerder de inzet van productie, verbruik of opslag wijzigen. Bijvoorbeeld door meer elektriciteit te laten produceren waar dat nodig is voor een veilige werking van het net, ook als die hoeveelheid niet in de oorspronkelijke marktuitkomst was geselecteerd. Deze ingrepen worden via vastgestelde mechanismen betaald.
Volgens Red Eléctrica hangen de kosten af van de omvang van de noodzakelijke aanpassingen en de biedingen van deelnemers, vooral producenten. Het zijn geen inkomsten voor de beheerder per ingezette megawattuur. Een lage aanvankelijke inkoopprijs betekent daardoor niet dat alle daaropvolgende ingrepen in het systeem goedkoop zijn.
Red Eléctrica meldt dat het oplossen van technische beperkingen van januari tot en met september 2026 3,614 miljard euro kostte. Dat zijn niet de kosten van alle «netstabiliteit», en ze hebben ook niet uitsluitend betrekking op de versterkte bedrijfsvoering na de stroomuitval van 2025. Aan de beperktere categorie van het zogeheten versterkte inzetprogramma schrijft de beheerder voor dezelfde periode minder dan 275 miljoen euro toe.
CNMC, de Spaanse markt- en mededingingstoezichthouder, onderzoekt hoe deze kosten worden verdeeld. Volgens het rapport van 8 oktober vroeg zij de beheerder op 27 juli het bestaande financieringsmechanisme voor technische beperkingen te analyseren. Het onderzoek moet uitwijzen hoe nauwkeurig het de kosten weergeeft en welke prikkels het verbruikers geeft, ook bij de keuze wanneer zij elektriciteit gebruiken.
Het rapport beschrijft lopend werk, met overleg tussen deelnemers en de voorbereiding van een voorstel voor gewijzigde regelgeving. De opdracht voor een analyse voert geen nieuw tarief in en maakt het niet mogelijk een toekomstige toeslag of korting voor een woning aan de Costa Blanca te berekenen.
Hoe de huidige kosten op de rekening doorwerken, hangt af van de leveringsvoorwaarden. Binnen het gereguleerde PVPC-tarief worden ze volgens een vastgestelde methode meegenomen. Op de vrije markt is het van belang na te gaan of ze in de aangeboden prijs zitten, afzonderlijk worden doorberekend en wanneer ze kunnen veranderen.
Een hypothetisch voorbeeld: een bedrijf in Alicante vergelijkt een vast tarief met een aanbod dat bestaat uit de beursprijs en een kleine leveranciersvergoeding. Voor een zinvolle vergelijking moet duidelijk zijn waar de kosten van systeemaanpassingen in beide opties zijn opgenomen. Een lage leveranciersvergoeding toont nog niet de volledige contractkosten.
Evenmin kunnen de kosten van technische beperkingen zomaar worden afgetrokken van UNEF’s raming van de besparing door zonnestroom: de periodes, kostenposten en rekenscenario’s verschillen.
Voor verbruikers is de discussie van CNMC vooral relevant omdat toekomstige regels de verdeling van betalingen kunnen veranderen. Een andere verdeling neemt op zichzelf de fysieke noodzaak om het net te regelen niet weg. De noodzakelijke kosten verlagen en bepalen wie ze betaalt, vragen om afzonderlijke besluiten.